در هر جلسه دیالیز ۱۲۰ لیتر آب تصفیه شده در مجاورت خون بیمار قرار می گیرد.   بنابر این شناخت و کنترل آلودگیهای موجوددر آب در بخش های دیالیز بسیار ضروری   است.مهمترین قسمت تصفیه آب توسط دستکاه ریورس اسمز (RO ) انجام مي شود.از  ویژگی های اسمز معکوس قابلیت آن در جهت خالص کردن آب از نظر باکتریائی و     شیمیائی در یک عملکرد واحد می باشد که منجر به حدف 90 تا 98 درصد از نمک های  محلول و 95 تا 98 درصد از فلزات سنگین می گردد . به علاوه باکتری ها ˛ ویروس ها و پایروژن ها توسط غشاهای اسمزی دفع شده و ازورود آنها به درون آب خالص  تولیدی ممانعت می شود . این پروسه فیزیک پیوسته نیاز به استفاده از  احیاءکننده های جانبی ندارد .

      میزان جریان برق مصرفی در این فرآیند پائین است و کارکردن با آن نیازی به       مهارت های خاص و سیستم های کنترل پیچیده ندارد.

  •        کیفیت آب مورد نیاز دستگاههای همودیالیز

       کیفیت آب مصرفی برای آماده سازی محلول دیالیز از اهمیت بسیاری برخوردار است .

      این مساله اغلب در مراکز همودیالیز نادیده گرفته می شود . بسیاری از متخصصان علت برخی حوادث ناگوار در مراکز دیالیز را نامناسب بودن آب کیفیت آ ب مصرفی  تشخیص داده اند .

      میزان آب شرب مورد نیاز هر فرد 2 لیتر در روز یا 14 لیتر در هفته می باشد     درحالیکه بیماران دیالیزی هر باربه مدت 4 ساعت تحت درمان همودیالیز قرارمی   گیرند و بنابراین به آبی معادل 360 لیتر نیاز دارند.نکته قابل توجه اینکه  آلاینده ها در آب آشامیدنی تنها وقتی وارد دستگاه گوارش شوند می توانند وارد  گردش خون گردند درحالکه در هنگام همودیالیز آلاینده ها در مایعات دیالیز فقط  بطور غیرانتخابی از غشاء نیمه تراوا صافی عبور می کنند . در انسان سالم مواد       سمی از طزیق کلیه ها فع می شود اما در بیماران با نارسائی مزمن کلیه تجمع  مواد سمی وجود خودهد داشت لذا رعایت استانداردهای میکروبی – شیمیائی و فیزیکی   امروزه برای آب دیالیز حیاتی است .

      آب تصفیه نشده دارای ذرات معلق مثل گل – سنگ – آهن و کلوئیدهای حاوی سیلس   همچنین مواد آلی حل شده و حل نشده است که باعث آلودگی آب می شوند.

      نمک های غیر آلی مانند کلسیم – آهن – روی و ترکیبات آلی آلاینده های شیمیائی    اصلی آب هستند . مواد آلی اغلیب از مواد طبیعی نظیر تانین – لینگوئین و یا  میکروب کش ها و کودها حاصل می شود .

      آلاینده های صنعتی منبع مهم دیگری از آلاینده های آب می باشند . درجه آلاینده    های شیمیائی آب در شرایط مختلف محلی و فصلی متفاوت است. معمولا به آب   آشامیدنی شهری مواد شیمیائی مثل سولفات آلومینیم – کلر – کلرین یا فلور اضافه می شود و همچنین در طی توزیع آب ممکن است مواد سمی نظیر مس – روی و یا سرب به  آب اضافه شوند به همین دلیل نامناسب بودن کیفیت آب و بالا بودن املاح و مواد  آلوده کننده در چنین مراکزی می تواند برای بیماران دیالیزی بسیار خطرآفرین   باشد .پس بنابراین اگر چه کیفیت آب شهری ممکن است با آب شرب مطابقت داشته باشد اما مصرف چنین آبهائی بدون تصفیه تکمیلی در مراکز دیالیز برای بیماران مطمئن نبوده و خطرات زیادی به همراه دارد . به همین دلیل برای استفاده از  چنین آب هائی در مراکز دیالیز باید آنها مجددا مورد تصفیه تکمیلی قرار گیرند .

عوارض ناشی از آلودگی های شیمیائی آب دیالیز

عوارض

پارامتر               

المونيم

انسفالوپاتی و خیم و زوال عقلی – استئومالاسی علیل کننده- کم خونی میکروسیتر

کلسیم و منیزیوم

سردرد – تهوع و استفراغ – احساس گر گرفتگی – ضعف عضلات – کاهش یا  افزایش فشار خون

کلر آمین

همولیز – آنمی همولیتیک

مس

تهوع – احساس گرگرفتگی – سردرد- صدمات کبدی – همولیز کشنده

 نیترات ها

بیماری متهموگلوبینمی حاد همراه با کبودی – تهوع – کاهش فشار خون

 فلوئور

نرم شدن استخوان ها – پوکی استخوان و دیگر بیماری های استخوانی

سديم

  افزایش فشار خون – ادم ریوی – گیجی – تهوع – سردرد – افزایش ضربان قلب    – تنگی نفس – تشنج – اغما و مرگ

سولفات

تهوع – استفراغ و اسیدوز متابولیک

روي

            کم خونی – تهوع – استفرغ و تب

آلودگی میکروبی

واکنش های تب زا همراه با تب – احساس گرگرفتگی – تهوع – کاهش فشار خون و سیانوز  

        

            در همین رابطه AAMI استانداردهايي را جهت آب مورد استفاده در همودياليز تعيين  نموده است.

      ميزان استاندارد تركيبات موجود در آب مصرفي جهت انجام دياليز  تركيباتي كه بطور نرمال در مايع دياليز وجوددارد:

      Calcium               2(0.1 mEq/l )

      Mangnesium       4(0.3 mEq/l )

      Potassium          8(0.2 mEq/l)

      Sodium               70(3 mEq/l)

        تركيباتي كه در بيمار دياليز باعث مسموميت مي شوند: 

      Aluminium           0.01

      Amooonium               -

      Chloramines      0.10

      Free Chlorine      0.5

      Copper               0.1

      Fluoride           0.3

      Nitrate               2

      Sulfate           100

      Zine               0.1

      Chloride              -

        ترکیباتی که در جریان تصفیه مورد بررسی قرار می گیرند:

      Arsenic         0.005

      Barium           0.01

      Cadmium       0.001

      Lead           0.005

      Chromium         0.014

      Mercury        0.0002

      Selenium         0.09

      Silver            0.005